Trẻ chậm nói nên chơi gì? 5 hoạt động tương tác đơn giản ba mẹ có thể thực hiện tại nhà

Khi con chưa thể diễn đạt mong muốn bằng lời nói, ba mẹ đôi khi có thể cảm thấy khó khăn trong việc hiểu con đang cần gì.

Có những em bé chưa sử dụng nhiều từ ngữ, có trẻ giao tiếp chủ yếu bằng cử chỉ, cũng có những trẻ cần thêm sự hỗ trợ để hiểu và thể hiện thông tin.

Trong những tình huống ấy, vui chơi có thể trở thành cơ hội để ba mẹ quan sát, lắng nghe và kết nối với con một cách tự nhiên.

Vậy trẻ chậm nói có thể tham gia những hoạt động vui chơi nào? Hãy cùng DoryMate tìm hiểu nhé!

1. Chậm nói ở trẻ là gì?

Chậm nói là cách gọi phổ biến khi trẻ phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ nói chậm hơn những mốc phát triển thường gặp ở cùng độ tuổi.

Tuy nhiên, khả năng giao tiếp của trẻ không chỉ được thể hiện qua số lượng từ con có thể nói.

Một số trẻ có thể hiểu được nhiều điều nhưng gặp khó khăn khi diễn đạt bằng lời. Trong khi đó, những trẻ khác có thể cần hỗ trợ cả việc hiểu thông tin lẫn thể hiện nhu cầu.

Chậm nói có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau và không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn có tự kỷ hoặc ADHD.

Nếu ba mẹ lo lắng về sự phát triển ngôn ngữ của con, việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia âm ngữ trị liệu là cần thiết để được đánh giá phù hợp. Không nên chỉ dựa vào các trò chơi tại nhà và chờ đợi mà bỏ qua những dấu hiệu cần hỗ trợ sớm.

2. Vì sao nên tạo cơ hội giao tiếp qua vui chơi?

Trong lúc chơi, trẻ có thể thể hiện sở thích, yêu cầu giúp đỡ hoặc chia sẻ sự quan tâm thông qua nhiều hình thức khác nhau.

Chẳng hạn, con có thể đưa một món đồ chơi cho ba mẹ, chỉ vào hình ảnh mình thích hoặc chủ động bắt đầu một hoạt động.

Khi ba mẹ phản hồi, những tương tác tự nhiên có thể hình thành.

Điều quan trọng là không biến hoạt động vui chơi thành việc liên tục yêu cầu con phải phát âm hoặc trả lời chính xác.

Thay vào đó, ba mẹ có thể kết hợp lời nói, cử chỉ, hình ảnh và những phương thức giao tiếp phù hợp với con.

3. Năm trò chơi tương tác ba mẹ có thể thử

Trò chơi 1: Con thích món nào?

Dụng cụ: Hai món đồ chơi quen thuộc mà trẻ yêu thích.

Cách chơi:

Ba mẹ đặt hai món đồ chơi trước mặt con và hỏi:

"Con muốn bóng hay xếp hình?"

Sau đó, hãy dành thời gian để con thể hiện lựa chọn.

Con có thể chỉ tay, đưa tay lấy, nhìn về phía món đồ hoặc sử dụng phương thức giao tiếp quen thuộc.

Ba mẹ có thể phản hồi:

"À, con muốn chơi bóng!"

Rồi cùng con bắt đầu trò chơi.

Cơ hội tương tác: Thể hiện mong muốn, lựa chọn và trải nghiệm giao tiếp hai chiều.

Không nên giữ đồ chơi lại để bắt buộc con phải nói ra từ mới được chơi.

Trò chơi 2: Ghép đôi những hình ảnh quen thuộc

Dụng cụ: Bộ thẻ ghép đôi hình ảnh.

Cách chơi:

Ba mẹ lựa chọn những hình ảnh gần gũi như quả táo, chiếc xe hoặc con mèo.

Đặt một thẻ mẫu trước mặt con và cùng tìm thẻ có hình tương ứng.

Khi con lựa chọn, ba mẹ có thể gọi tên hình ảnh:

"Đây là con mèo."

"Con tìm được một con mèo nữa rồi!"

Với những trẻ đã quen, ba mẹ có thể mở rộng thành những câu mô tả ngắn.

Cơ hội tương tác: Nhận biết hình ảnh, chia sẻ sự chú ý và tiếp xúc với ngôn ngữ trong hoạt động.

Trẻ không cần phải lặp lại từ ngữ của ba mẹ để hoàn thành trò chơi.

Trò chơi 3: Kể chuyện cùng bạn rối tay

Dụng cụ: Một hoặc hai con rối tay.

Cách chơi:

Ba mẹ sử dụng rối tay để tạo nên câu chuyện ngắn, chẳng hạn:

"Bạn gấu đi dạo."

"Bạn gấu tìm thấy quả bóng."

"Bạn gấu muốn chơi cùng con."

Hãy cho con cơ hội lựa chọn nhân vật hoặc quyết định điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Con có thể điều khiển rối, chỉ vào đồ vật hoặc thể hiện ý tưởng theo cách riêng.

Cơ hội tương tác: Chơi giả vờ, chia sẻ ý tưởng và khám phá ngôn ngữ trong tình huống quen thuộc.

Trò chơi 4: Xây tòa tháp cùng nhau

Dụng cụ: Bộ xếp hình khối lớn.

Cách chơi:

Ba mẹ cùng con xây một tòa tháp nhỏ.

Khi đặt từng khối, ba mẹ có thể mô tả ngắn gọn:

"Thêm một khối nữa!"

"Khối màu xanh!"

"Tòa tháp cao rồi!"

Hãy quan sát xem con muốn tiếp tục, thay đổi cách chơi hay dừng lại.

Nếu con đưa khối hình cho ba mẹ, đó cũng có thể là một cơ hội tương tác.

Cơ hội tương tác: Phối hợp trong trò chơi chung, biểu đạt nhu cầu và kết hợp ngôn ngữ với hành động.

Trò chơi 5: Hôm nay mình làm gì?

Dụng cụ: Bộ thẻ giao tiếp hằng ngày hoặc bảng hình ảnh trực quan.

Cách chơi:

Ba mẹ chuẩn bị hình ảnh của những hoạt động quen thuộc như ăn, đọc sách hoặc chơi bóng.

Hãy cùng con xem từng hình và mô tả hoạt động tương ứng.

Ví dụ:

"Đây là đọc sách."

"Con muốn đọc sách hay chơi bóng?"

Nếu con lựa chọn một hình ảnh, ba mẹ có thể phản hồi và cùng thực hiện hoạt động nếu phù hợp.

Cơ hội tương tác: Thể hiện lựa chọn, hiểu thông tin trực quan và tham gia giao tiếp trong sinh hoạt.

Nếu trẻ đang sử dụng hệ thống giao tiếp bằng hình ảnh hoặc AAC, việc dùng thẻ cần phù hợp với hệ thống và cách hướng dẫn của chuyên gia. Một bộ thẻ thông thường không tự động thay thế được công cụ AAC đã được cá nhân hóa.

4. Những điều ba mẹ nên tránh khi chơi cùng trẻ chậm nói

Không liên tục yêu cầu con nói lại. Việc vui chơi nên tạo cơ hội giao tiếp thoải mái, thay vì trở thành một chuỗi bài kiểm tra phát âm.

Không so sánh con với những trẻ khác. Mỗi trẻ có những đặc điểm và nhu cầu hỗ trợ khác nhau.

Không bỏ qua giao tiếp bằng cử chỉ hoặc hình ảnh. Những phương thức này có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ thể hiện mong muốn.

Không tự kết luận nguyên nhân chậm nói. Việc đánh giá ngôn ngữ, thính lực hoặc những yếu tố phát triển liên quan cần có hướng dẫn chuyên môn phù hợp.

5. Khi nào ba mẹ nên tìm kiếm hỗ trợ?

Nếu con chưa đạt những mốc phát triển ngôn ngữ quan trọng, gặp khó khăn khi giao tiếp trong sinh hoạt hoặc mất đi kỹ năng đã có, ba mẹ nên trao đổi sớm với bác sĩ để được đánh giá.

Bên cạnh đó, chuyên gia âm ngữ trị liệu có thể hướng dẫn gia đình những cách giao tiếp và hoạt động phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các trò chơi được giới thiệu trong bài chỉ nhằm tạo thêm cơ hội tương tác, không thay thế hoạt động hỗ trợ ngôn ngữ chuyên môn.

6. DoryMate – Khi mỗi trò chơi là một cơ hội để thấu hiểu

Tại DoryMate, chúng mình tin rằng giao tiếp không chỉ bắt đầu từ lời nói.

Một ánh nhìn, một cử chỉ hay một hành động lựa chọn món đồ chơi cũng có thể mang ý nghĩa riêng.

Thông qua những sản phẩm đồ chơi giao tiếp, nhập vai và tương tác, DoryMate mong muốn giúp ba mẹ có thêm ý tưởng để cùng con vui chơi, chia sẻ và khám phá thế giới.

Bởi đôi khi, một khoảnh khắc được thấu hiểu có thể bắt đầu từ những điều rất giản dị.

DoryMate – Chơi để hiểu, đồng hành để yêu.

Khám phá bộ thẻ giao tiếp, đồ chơi nhập vai và các hoạt động tương tác tại DoryMate để có thêm ý tưởng vui chơi cùng bé.