Từ cầm nắm đến tự lập: Gợi ý 5 trò chơi thực hành kỹ năng cho trẻ có nhu cầu hỗ trợ phát triển

Cầm chiếc thìa, kéo khóa áo, sắp xếp đồ dùng hay chuẩn bị một hoạt động hằng ngày đều là những kỹ năng quen thuộc trong cuộc sống.

Thế nhưng, với một số trẻ có nhu cầu hỗ trợ phát triển, việc thực hiện những thao tác này có thể cần thêm thời gian, sự hướng dẫn hoặc những công cụ phù hợp.

Thông qua các hoạt động vui chơi, ba mẹ có thể tạo thêm cơ hội để con thực hành kỹ năng theo cách nhẹ nhàng và gần gũi hơn.

Hãy cùng DoryMate khám phá 5 trò chơi có thể điều chỉnh theo khả năng của trẻ nhé!

1. Vận động tinh và kỹ năng tự lập là gì?

Vận động tinh là khả năng sử dụng và phối hợp các nhóm cơ nhỏ, đặc biệt ở bàn tay và ngón tay, để thực hiện những thao tác có chủ đích.

Kỹ năng này liên quan đến nhiều hoạt động như cầm bút, lật sách, cài cúc áo hoặc sử dụng dụng cụ ăn uống.

Trong khi đó, kỹ năng tự lập liên quan đến khả năng tham gia và thực hiện những công việc hằng ngày, chẳng hạn như sắp xếp đồ dùng, chuẩn bị quần áo hoặc theo dõi trình tự sinh hoạt.

Hai nhóm kỹ năng có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Ví dụ, để tự cài cúc áo, trẻ có thể cần phối hợp ngón tay, quan sát vị trí cúc và ghi nhớ các bước thực hiện.

Một số trẻ tự kỷ, ADHD hoặc gặp khó khăn về vận động và nhận thức có thể cần thêm sự hỗ trợ trong những hoạt động này.

Tuy nhiên, mục tiêu phù hợp sẽ khác nhau tùy khả năng, nhu cầu và mong muốn của từng trẻ.

2. Năm trò chơi thực hành kỹ năng tại nhà

Trò chơi 1: Xây tháp sắc màu

Dụng cụ: Bộ xếp khối hình học.

Cách chơi:

Ba mẹ đặt một khối hình lên bàn và để con thử xếp thêm khối khác.

Nếu con chưa quen, có thể bắt đầu bằng việc đặt hai khối cạnh nhau hoặc xếp chồng những khối có kích thước lớn.

Khi con đã thoải mái, ba mẹ có thể gợi ý xây tòa tháp cao hơn hoặc thử những cách sắp xếp mới.

Cơ hội thực hành: Cầm nắm, điều chỉnh chuyển động tay, phối hợp tay – mắt và quan sát vị trí đồ vật.

Trò chơi 2: Chuyển và phân loại đồ vật

Dụng cụ: Bộ gắp và phân loại với các vật thể có kích thước an toàn.

Cách chơi:

Ba mẹ chuẩn bị hai hoặc ba khay đựng và một số vật thể dùng để phân loại.

Ban đầu, con có thể sử dụng tay để chuyển từng vật thể sang khay tương ứng.

Nếu kỹ năng phù hợp, ba mẹ có thể gợi ý con thử sử dụng dụng cụ gắp.

Cơ hội thực hành: Phối hợp bàn tay, điều chỉnh lực cầm và phân loại đồ vật.

Không nên yêu cầu trẻ sử dụng kẹp quá nhỏ hoặc quá khó thao tác nếu con chưa sẵn sàng.

Trò chơi 3: Thử làm quen với cúc áo và khóa kéo

Dụng cụ: Bảng thực hành cài nút, kéo khóa.

Cách chơi:

Ba mẹ làm mẫu cách cầm và thao tác với từng bộ phận trên bảng.

Hãy bắt đầu bằng thao tác mà con dễ tiếp cận nhất, chẳng hạn kéo một chiếc khóa có tay cầm lớn.

Khi con đã quen, ba mẹ có thể giới thiệu những thao tác khác như cài nút hoặc mở phần khóa dán.

Cơ hội thực hành: Phối hợp hai tay, điều chỉnh lực và làm quen với những thao tác thường gặp khi mặc quần áo.

Với trẻ có khó khăn vận động rõ rệt, cách điều chỉnh dụng cụ nên được trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Trò chơi 4: Sắp xếp một ngày của con

Dụng cụ: Bảng lịch trình sinh hoạt trực quan.

Cách chơi:

Ba mẹ chuẩn bị những hình ảnh đại diện cho các hoạt động quen thuộc như ăn sáng, đọc sách, vui chơi và nghỉ ngơi.

Hãy cùng con sắp xếp hình ảnh theo thứ tự dự kiến trong ngày.

Khi hoàn thành một hoạt động, con có thể đánh dấu hoặc di chuyển thẻ tương ứng.

Với trẻ lớn hơn, ba mẹ có thể sử dụng bảng công việc phù hợp với lứa tuổi, cho phép con tự lựa chọn thứ tự và thời gian thực hiện.

Cơ hội thực hành: Theo dõi trình tự, chuẩn bị cho các hoạt động tiếp theo và từng bước tham gia vào việc tổ chức sinh hoạt.

Trò chơi 5: Hôm nay con sẽ làm gì?

Dụng cụ: Bộ thẻ trình tự hoạt động hằng ngày hoặc bảng kế hoạch nhiệm vụ cá nhân.

Cách chơi:

Ba mẹ cùng con lựa chọn một hoạt động thực tế, chẳng hạn chuẩn bị cặp sách hoặc sắp xếp góc học tập.

Sau đó, hãy chia hoạt động thành những bước nhỏ được thể hiện bằng hình ảnh hoặc chữ viết.

Ví dụ, với hoạt động chuẩn bị cặp sách:

• Bước 1: Xem những đồ dùng cần mang theo.

• Bước 2: Lựa chọn và sắp xếp đồ dùng.

• Bước 3: Kiểm tra lại trước khi hoàn thành.

Ba mẹ có thể hỗ trợ con thực hiện từng bước và giảm dần mức độ trợ giúp khi phù hợp.

Cơ hội thực hành: Lập kế hoạch, sắp xếp trình tự và tham gia công việc cá nhân.

3. Có nên lựa chọn đồ chơi chỉ theo độ tuổi?

Độ tuổi là một tiêu chí quan trọng, nhưng chưa đủ để xác định một món đồ chơi có phù hợp hay không.

Với DoryMate, ba mẹ nên cân nhắc cả khả năng thực hiện thao tác, sở thích, mục đích sử dụng và độ an toàn của sản phẩm.

Ví dụ, một trẻ 10 tuổi gặp khó khăn trong thao tác tay có thể sử dụng bảng vận động tinh với các bộ phận lớn, dễ cầm nắm.

Tuy nhiên, cách giới thiệu và tổ chức hoạt động nên tôn trọng sở thích, sự trưởng thành và nhu cầu của trẻ, thay vì mặc định rằng trẻ phải sử dụng đồ chơi dành cho lứa tuổi nhỏ hơn.

Bên cạnh đó, không nên bỏ qua cảnh báo độ tuổi an toàn của nhà sản xuất. Đặc biệt, nếu trẻ có xu hướng đưa đồ vật vào miệng, ba mẹ cần thận trọng với những sản phẩm chứa chi tiết nhỏ, hạt rời hoặc bộ phận dễ tháo.

4. Ba mẹ nên hỗ trợ con như thế nào?

Bắt đầu bằng việc quan sát. Hãy tìm hiểu con có thể thực hiện những thao tác nào và đang cần trợ giúp ở bước nào.

Làm mẫu khi cần. Một số trẻ dễ tham gia hơn khi được quan sát cách thực hiện trước.

Chia hoạt động thành từng bước. Một nhiệm vụ phức tạp có thể trở nên dễ theo dõi hơn khi được trình bày thành những phần nhỏ.

Cho con quyền lựa chọn. Hãy để trẻ tham gia quyết định hoạt động mình muốn thực hiện và cách sử dụng đồ chơi khi an toàn.

Tôn trọng thời gian và sự thoải mái của con. Không phải mọi hoạt động đều cần hoàn thành ngay trong lần đầu tiên.

Với những trẻ đang được hỗ trợ chuyên môn, phụ huynh có thể phối hợp với chuyên gia để xác định hoạt động và mức độ trợ giúp phù hợp.

5. Những bước tiến nhỏ cũng rất đáng trân trọng

Đôi khi, sự tiến bộ không nằm ở việc con hoàn thành một hoạt động thật nhanh.

Có thể hôm nay con chủ động cầm một món đồ mới.

Có thể con tự lựa chọn được hoạt động mình muốn tham gia.

Hoặc con đã có thể thực hiện một bước trong công việc hằng ngày với ít sự trợ giúp hơn.

Những trải nghiệm ấy đều có ý nghĩa riêng đối với hành trình phát triển của con.

Tại DoryMate, chúng mình mong muốn mang đến những sản phẩm đồ chơi và học cụ được lựa chọn theo nhu cầu sử dụng, giúp ba mẹ có thêm ý tưởng đồng hành cùng con trong các hoạt động vui chơi và sinh hoạt.

Không cần vội vàng, mỗi đứa trẻ đều có nhịp phát triển và những khả năng riêng đáng được tôn trọng.

DoryMate – Chơi để hiểu, đồng hành để yêu.

Khám phá danh mục đồ chơi vận động tinh và kỹ năng sinh hoạt tại DoryMate để tìm những hoạt động phù hợp với bé.